KADININ SESSİZ MÜCADELESİ: ŞİDDETİN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ

Şiddet, hayatın pek çok alanında karşımıza çıkan toplumsal bir sorun olmakla birlikte, dünya genelinde ve ülkemizde en sık karşılaşılan biçimlerinden biri kadına yönelik şiddettir. Kadına yönelik şiddet yalnızca bireyi değil, aileyi ve toplumun tamamını etkileyen; kadınların fiziksel ve psikolojik sağlığı üzerinde uzun süreli sonuçlar doğurabilen ciddi bir toplum sağlığı problemidir (Özlem Ö., Özkan Ö., Tapan, 2016). Aynı zamanda temel hak ve özgürlüklerin ihlali olan bu şiddet biçimi, kadınlar ve erkekler arasındaki eşitsiz güç ilişkilerinin bir sonucu olarak da değerlendirilmektedir (Akkaş, Uyanık, 2016).

Kadına yönelik şiddet, toplumların gelişmişlik düzeyinden bağımsız olarak farklı biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Bazı toplumlarda şiddetin normalleştirilmesi, şiddete maruz kalan kadınların yeterli desteğe ulaşamaması ve mevcut yasal düzenlemelerin etkili biçimde uygulanamaması, sorunun devam etmesine zemin hazırlayabilmektedir (Özlem Ö., Özkan Ö., Tapan, 2016). Bunun yanında toplumsal cinsiyet rolleri, kadının üzerinde otorite kurmayı meşrulaştıran anlayışlar ve yetiştirilme biçimleri de önemli etkenler arasındadır. Eğitimsizlik, ekonomik güçlükler, işsizlik, aile içi çatışmalar, yetersiz sosyal destek, medyanın olumsuz etkileri ve alkol ya da madde kullanımı gibi çeşitli faktörler de şiddet döngüsünü besleyebilmektedir.

ŞİDDET EN ÇOK NEREDE YAŞANIYOR?

Kadına yönelik şiddet hem ev içinde hem de toplumun farklı alanlarında ortaya çıkabilmektedir. Ancak kadınların şiddete en sık maruz kaldıkları alanlardan biri aile ve yakın ilişkiler içerisidir. Bunun önemli nedenlerinden biri, aile içindeki şiddetin uzun yıllar boyunca “özel mesele” olarak görülmesi ve dışarıdan müdahalenin sınırlı kalmasıdır (Özlem Ö., Özkan Ö., Tapan, 2016).

Şiddet gören birçok kadın ise yaşadıklarını çeşitli nedenlerle paylaşamayabilir veya destek almak için kurum ve kuruluşlara başvurmayabilir. Ekonomik bağımlılık, sosyal statü kaygısı, aile ve çevre baskısı, yalnız kalma korkusu, kendine güvenin zedelenmesi ve “bir gün düzelir” umudu, kadının ilişkisini sürdürmesine ve yaşadığı şiddete sessiz kalmasına neden olabilir. Ancak sessizlik, yaşananların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Aksine şiddet devam ettikçe kadın üzerinde daha derin ve kalıcı izler bırakabilir.

HER ŞİDDET GÖRÜNÜR DEĞİLDİR!

Kadına yönelik şiddet yalnızca fiziksel şiddetten ibaret değildir. Fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddetin yanı sıra, fark edilmesi daha güç olan psikolojik şiddet de kadınların yaşamında önemli yaralar açabilmektedir.

Bir kadını sürekli küçümsemek, fikirlerini değersizleştirmek, bağırmak, aşağılamak, lakap takmak, davranışlarını sürekli eleştirmek, emir vermek, sosyal çevresini ve davranışlarını kontrol etmek, iş veya sosyal yaşamındaki fırsatlarını engellemek psikolojik şiddetin farklı görünümleridir (Akkaş, Uyanık, 2016).

Psikolojik şiddetin en zor taraflarından biri, çoğu zaman dışarıdan bakıldığında kolayca fark edilmemesidir. Ortada görünür bir yara olmayabilir; ancak kişinin kendisiyle, ilişkileriyle ve dünyayla kurduğu bağ zaman içinde ciddi biçimde zarar görebilir.

ŞİDDET KADINLARIN GÜNLÜK YAŞAMINI NASIL ETKİLER?

Şiddet travmatik bir deneyimdir. Şiddete tekrar tekrar maruz kalan bir kadın, yaşadıklarına dayanabilmek için zamanla duygularından uzaklaşabilir. Bir süre sonra yaşananları “normal” kabul etmeye, hissettiklerini bastırmaya ve hatta yaşadığı durumun kendisi üzerindeki etkisini fark etmemeye başlayabilir.

Ancak bastırılan duygular ortadan kaybolmaz. Sürekli stres ve tehdit altında olmak, bedeni uzun süreli bir alarm durumunda tutabilir. Bu nedenle şiddet gören kadınlarda baş, boyun, sırt ve karın ağrıları, yorgunluk, uyku sorunları gibi çeşitli bedensel yakınmalar görülebilir.

Şiddetin bir diğer önemli etkisi ise güven duygusunun zedelenmesidir. Özellikle kişinin en yakınındaki ve güvende hissetmesi beklenen biri tarafından değersizleştirilmesi, kadın için yalnızca ilişkiye dair bir sorun yaratmaz; kişinin kendisine ve dünyaya bakışını da etkileyebilir. “Güvende değilim” ve “değerli değilim” duyguları giderek güçlenebilir.

Bunun sonucunda yoğun korku, çaresizlik, kontrolünü kaybetme hissi ve kaygı ortaya çıkabilir. Sürekli tehdit altında hissetmek, kişinin günlük yaşamındaki en sıradan durumlarda bile tetikte olmasına neden olabilir. Uzun süre devam eden yoğun kaygı ise kişinin yaşam kalitesini ve psikolojik dayanıklılığını önemli ölçüde etkileyebilir.

Şiddet, kişinin kendine dair inancını da zedeleyebilir. Sürekli eleştirilmek, küçümsenmek ve yetersiz hissettirilmek zamanla “Ben yapamam”, “Ben yeterli değilim” ya da “Benim söylediklerimin bir değeri yok” gibi düşüncelerin yerleşmesine neden olabilir. Böylece şiddetin etkisi yalnızca yaşanan olaylarla sınırlı kalmaz; kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiye de taşınır.

Bu nedenle kadına yönelik şiddeti yalnızca fiziksel bir zarar olarak değerlendirmemek gerekir. Şiddet; kişinin güven duygusuna, öz değerine, bedenine, ilişkilerine ve hayata dair algısına dokunan çok yönlü bir travmatik deneyimdir.

Unutmamalıyız ki kadına yönelik şiddet yalnızca kadınların değil, toplumun tamamının sorunudur! Şiddetin görünür kılınması, normalleştirilmemesi ve şiddete maruz kalan kadınların güvenli ve nitelikli destek sistemlerine ulaşabilmesi, bu sorunla mücadelede hepimizin sorumluluğudur.