Özel Gereksinimli Çocuk Ebeveyni Olmak

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUK EBEVEYNİ OLMAK

Bir rehabilitasyon merkezinin koridorunda otururken zamanın dışarıdakinden farklı aktığını hissedersiniz. Bekleme salonundaki her ebeveynin yüzünde; derin bir sabrın, yorgunlukla karışık bitmeyen bir umudun ve her küçük gelişmeyle parıldayan gözlerin izi vardır. Bir psikoloji öğrencisi olarak stajım boyunca çocukları gözlemlerken, aslında en büyük derslerden birini o koridorda, o ebeveynlerin gözlerinde öğrendim: Özel gereksinimli bir çocuğun ebeveyni olmak, tanıların ötesinde bir sevgi ve adanmışlık yolculuğudur.

Ebeveynlik başlı başına bir sorumlulukken özel gereksinimli çocuğa sahip olmak süreci bambaşka bir seviyeye ulaştırabilir. Toplum tarafından bunun bir yük ya da sabır testi olarak görülmesi durumu ebeveynin ruhsal durumunu ve dolayısıyla çocuğun gelişimini doğrudan etkiler.
Ebeveynin üzerinde biriken toplumsal baskı ve kaygı arttıkça, ne yazık ki durumu kabullenme süreçleri uzayabilir ve bu da yanlış kararları beraberinde getirebilir.

Oysa bir çocuğun ihtiyaç duyduğu özel eğitime zamanında ulaşması, ebeveynin bu durumu kabullenmesi ve bunun utanılacak ya da ayıplanacak bir durum olmadığını anlamasıyla başlar. Çocuğa zamanında sağlanan her doğru destek, onun gelecekte kendi kendine yetebilen, bağımsız bir birey olabilmesi için atılmış dev bir adımdır.

Kabullenme sürecinin ertelendiği durumlarda ise çocuk, yaşının gerektirdiği becerilerin gerisinde kalabilir; bu durum hem ebeveynde derin bir suçluluk ve kaygı yaratır hem de akranlarının gerisinde kaldığını hisseden çocukta özgüven kaybı ve değersizlik hissine yol açabilir.

Bu noktada ebeveynin başarı kaygısı da bazen gelişimin önüne bir engel olarak çıkabilir. Örneğin; çocuğun gelişimini desteklemek ve bir beceriyi kazandırmak amacıyla ev ödevi olarak verilen materyalleri, sırf "kusursuz olsun" düşüncesiyle ebeveynin kendisinin tamamlaması, çocuğun öğrenme sürecine ket vurur. Çocuğun yapabileceği görevleri onun yerine üstlenmek yerine, ona hata yapma ve başarma fırsatı tanımak, gelişimine sunulabilecek en değerli katkıdır. Tam da bu sebepten ötürü, aile ile uzman arasındaki iletişimin şeffaf, tutarlı ve doğru bir aktarımla yürütülmesi hayati bir önem taşır.

Sürecin bir diğer hassas boyutu ise sosyal kabuldür. Özel gereksinimli pek çok çocuğun akranları tarafından dışlanması ya da akran zorbalığına maruz kalması, onları içine kapanmaya iter. Bu durum karşısında ebeveynler, koruma içgüdüsüyle çocuklarını adeta bir cam fanus içinde tutmak ve sosyalleşmekten uzaklaştırmak isteyebilirler. Fakat kaçınmak bir çözüm değildir; çocukların özellikle akranlarıyla güvenli ortamlarda sosyalleşmesi ve toplum tarafından kabul görmeleri, onların eğitim ve gelişim süreçlerini doğrudan ve olumlu yönde etkiler.

Bütün bu sürecin tam ortasında duran ebeveynlere son sözüm; yalnız olmadıklarını ve hissettikleri tüm bu karmaşık duyguların son derece insani olduğunu bilmeleridir. Yaşadığınız yorgunluk da kaygı da bu yolculuğun doğal bir parçası; çocuğunuzun elinden tutup sabırla yürümeye devam edin.

Toplum olarak bizlere düşen sorumluluk ise bu yürüyüşte karşılaştığımız çocuğa ve ebeveyne olağan dışı bir durummuş gibi bakmayı ve bunu onlara hissettirmeyi bir kenara bırakmaktır.