YKS Tercih Sürecinde En Çok Yapılan Hatalar: Doğru Tercih İçin Bilmeniz Gerekenler
Sınav sonuçları açıklandıktan sonra öğrenciler ve aileler büyük bir rahatlama hissediyor. Oysa aslında en kritik süreç tam da bu noktada başlıyor.
Yıllardır tercih danışmanlığı yapıyorum. Her yıl binlerce öğrencinin tercih sürecine eşlik ederken aynı hataların tekrar tekrar yapıldığını görüyorum. Üstelik bu hataların birçoğu, öğrencilerin istemedikleri bir bölüme yerleşmesine, üniversiteyi bırakmasına ya da yeniden sınava hazırlanmasına neden olabiliyor.
Bu yazıda, tercih döneminde en sık karşılaştığım hataları ve bunlardan nasıl kaçınabileceğinizi paylaşmak istiyorum.
1. "Yeter ki Bir Yere Yerleşeyim" Düşüncesi
Tercih döneminde duyduğum en tehlikeli cümlelerden biri:
"Hocam yeter ki bir yere yerleşeyim, neresi olursa olsun."
Hayır.
Sadece üniversite kazanmış olmak için tercih yapılmaz.
Bölümü araştırmadan, üniversiteyi tanımadan, bulunduğu şehri bilmeden yapılan tercihler, birkaç ay sonra büyük pişmanlıklara dönüşebiliyor.
Daha önce hiç araştırmadığı bir ilçedeki bölüme yerleşen ve dönem bitmeden "Hocam beni buradan kurtarın." diye arayan öğrencilerim oldu.
Üniversite dört yıl sürecek bir yolculuk. Bu nedenle tercih listenizi oluştururken kendinize şu soruyu mutlaka sorun:
"Ben burada gerçekten okumak istiyor muyum?"
2. Tercih Sadece Başarı Sırasından İbaret Değildir
Başarı sırası çok önemlidir.
Ancak tercih sadece sıralamaya bakılarak yapılmaz.
Kendinize şu soruları da sormalısınız:
Bu şehirde yaşayabilir miyim?
Üniversitenin kampüsü nerede?
Eğitim şehir merkezinde mi, ilçede mi?
Barınma imkanları nasıl?
Ulaşım kolay mı?
Kampüs hayatı bana uygun mu?
Birçok öğrenci üniversitenin adını görüyor ama eğitimin şehir merkezinde değil, ilçedeki yerleşkede olduğunu fark etmiyor.
Bu yüzden tercih listenize eklediğiniz her üniversiteyi mutlaka araştırın.
3. Barınma Problemini Göz Ardı Etmeyin
Son yıllarda öğrencilerin en büyük sorunlarından biri barınma.
Tercih edeceğiniz şehirde;
KYK yurdu var mı?
Özel yurt seçenekleri yeterli mi?
Ev kiraları bütçenize uygun mu?
bunları mutlaka araştırın.
Barınma planı olmadan tercih yapmak sizi eğitim hayatınızın daha ilk ayında zor durumda bırakabilir.
4. "Sonra Yatay Geçiş Yaparım" Düşüncesi Çok Risklidir
Tercih döneminde sık duyduğum cümlelerden biri de:
"Şimdilik buraya gireyim, sonra yatay geçiş yaparım."
Ne yazık ki işler bu kadar kolay yürümüyor.
Yatay geçiş;
not ortalamasına,
açılan kontenjana,
başvuran öğrenci sayısına,
yönetmeliklere
bağlıdır.
Hiçbiri garanti değildir.
Özellikle vakıf üniversitelerini tercih ederken "Nasıl olsa seneye geçerim." düşüncesiyle hareket etmeyin.
Tercihinizi, okuyacağınız tüm eğitim süresini hesaplayarak yapın.
5. Kıbrıs Üniversitelerini Tercih Ederken Bilmeniz Gerekenler
Kıbrıs üniversiteleri birçok öğrenci için önemli bir seçenek.
Ancak çoğu aday şu detayı bilmiyor:
Kıbrıs, yatay geçiş açısından yurt dışı kapsamında değerlendiriliyor.
Bu nedenle;
"Önce Kıbrıs'a giderim, sonra Türkiye'ye geçerim."
düşüncesi her zaman gerçekleşmeyebilir.
Bu ayrıntıyı bilmeden tercih yapmak ileride büyük hayal kırıklığı oluşturabilir.
6. Kılavuzu Mutlaka Okuyun
Tercih döneminde yapılan en büyük hatalardan biri de sadece başarı sırasına bakmak.
Oysa asıl önemli bilgiler;
özel koşullarda,
açıklamalar bölümünde,
kontenjan detaylarında
yer alıyor.
Bazı programlarda hazırlık zorunluluğu olabilir.
Bazılarında yabancı dil şartı bulunabilir.
Bazılarında ise sadece belirli adaylar başvurabilir.
Bu nedenle tercih listenizi oluştururken açıklamaları mutlaka okuyun.
7. YÖK Atlas'ı Doğru Kullanın
YÖK Atlas sadece sıralama bakılan bir site değildir.
Burada;
genel kontenjan,
okul birincisi kontenjanı,
35 yaş üstü kadın kontenjanı,
özel kontenjanlar
ayrı ayrı gösterilir.
Bazen öğrenciler özel kontenjandaki düşük başarı sırasını görüp yanlış değerlendirme yapabiliyor.
Veriyi doğru okumak, doğru tercih yapmanın en önemli adımlarından biridir.
8. İl Dışında Okumaktan Korkmayın
Velilerden sık duyduğum sorulardan biri:
"Çocuğumu il dışına göndermeli miyim?"
Benim cevabım her zaman aynı.
Eğer hayalini kurduğu bölüm başka bir şehirdeyse, elbette gitmeli.
Üniversite sadece ders alınan bir yer değildir.
Aynı zamanda birey olmayı, sorumluluk almayı ve kendi ayakları üzerinde durmayı öğrendiğimiz önemli bir yaşam deneyimidir.
Doğru planlama yapıldığı sürece şehir değişikliği öğrencinin gelişimine büyük katkı sağlar.
9. Tercih Danışmanlığı Alırken Dikkatli Olun
Her "tercih danışmanıyım" diyen kişiye güvenmeyin.
Önce araştırın.
Akademik geçmişi nedir?
Daha önce bu alanda çalışmış mı?
Gerçekten uzman mı?
Ve en önemlisi...
Araştırmadan kimseye ödeme yapmayın.
Ne yazık ki her yıl ödeme yaptıktan sonra ulaşamadığı kişiler nedeniyle mağdur olan öğrencilerle karşılaşıyorum.
10. Ücretsiz Tercih Danışmanlığından Yararlanın
Profesyonel danışmanlık almak herkes için mümkün olmayabilir.
Ama bu yalnız kalmanız gerektiği anlamına gelmez.
Birçok üniversite, belediye ve kamu kurumu ücretsiz tercih danışmanlığı hizmeti sunuyor.
Önemli olan bu süreci tek başınıza yürütmemek.
Bazen doğru kişiden alacağınız kısa bir yönlendirme bile geleceğinizi değiştirebilir.
Son Söz
Tercih yapmak, sadece üniversite kazanmak değildir.
Aslında nasıl bir hayat yaşamak istediğinize karar vermektir.
Bu yüzden acele etmeyin.
Araştırın.
Soru sorun.
Karşılaştırın.
Verileri doğru okuyun.
Ve kararınızı sadece bugünü değil, geleceğinizi düşünerek verin.
Çünkü doğru tercih; yalnızca bir bölüme yerleşmek değil, kendinize uygun bir yaşam yolunu seçmektir.
Hepinize gönlünüzdeki üniversiteye ve bölüme yerleşeceğiniz, pişmanlık değil mutluluk yaşayacağınız bir tercih dönemi diliyorum. 🌸
NAZİK ÖZÇELİK
Nazik Özçelik, psikoloji eğitimi ve 25 yılı aşkın eğitim deneyimini bir araya getirerek öğrenci, aile ve kariyer danışmanlığı alanlarında çalışmalar yürüten bir eğitimci ve danışmandır. Sistemik yaklaşım perspektifiyle eğitim, kariyer ve psikolojiyi bütüncül bir bakış açısıyla ele alan Özçelik; televizyon programları, radyo yayınları ve çeşitli eğitim platformlarında görüşlerini paylaşmaya devam etmektedir. İstanbul Kent Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu olan Özçelik, Ankara Üniversitesi'nde Felsefe eğitimi almış, ardından Bahçeşehir Üniversitesi Stratejik Pazarlama ve Marka Yönetimi yüksek lisans programını tamamlamıştır. Akademik geçmişini eğitim alanındaki saha deneyimiyle birleştirerek öğrenci, aile ve kariyer danışmanlığı alanlarında bütüncül bir çalışma modeli geliştirmiştir. Mesleki yolculuğuna 2002 yılında eğitim sektöründe başlayan Özçelik, yaklaşık 25 yıldır öğretmenlik, eğitim yöneticiliği, kariyer danışmanlığı, tercih danışmanlığı ve kurumsal eğitim alanlarında aktif olarak çalışmaktadır. Bu süreçte binlerce öğrenci ve aileye eğitim, kariyer planlama ve gelişim süreçlerinde rehberlik etmiş; çok sayıda eğitim kurumu için danışmanlık ve seminer çalışmaları yürütmüştür. Çalışmalarında sistemik yaklaşım perspektifini benimseyen Özçelik, öğrencilerin akademik başarılarını yalnızca sınav performansı üzerinden değil; aile ilişkileri, psikolojik dayanıklılıkları, sosyal çevreleri, değerleri ve gelecek hedefleriyle birlikte değerlendirmektedir. Eğitim, kariyer ve psikolojiyi birbirini tamamlayan alanlar olarak ele alan yaklaşımı, danışmanlık çalışmalarının temelini oluşturmaktadır. Özçelik, öğrenci ve aile danışmanlığının yanı sıra kariyer planlama, sınav süreçleri yönetimi, tercih danışmanlığı, gençlerin geleceğin mesleklerine hazırlanması ve eğitim kurumlarının gelişim süreçleri üzerine çalışmalar yürütmektedir. Aynı zamanda eğitim ve kariyer alanındaki görüşlerini televizyon programları, haber kanalları, radyo yayınları ve dijital platformlarda kamuoyuyla paylaşmaktadır. Özgür Radyo'da yayınlanan "Eğitim Frekansı" programının hazırlayıcısı ve sunucusudur. CNN Türk, NTV, TV100, TVNET, TGRT Haber ve A Haber başta olmak üzere çeşitli ulusal medya kuruluşlarında eğitim gündemi, sınav sistemleri, kariyer planlama ve gençlik çalışmaları üzerine değerlendirmelerde bulunmaktadır. Nazik Özçelik, çalışmalarını "öğrenciyi, aileyi ve geleceği birlikte değerlendiren sistemik bir bakış açısıyla" sürdürmekte; bireylerin kendi potansiyellerini keşfetmelerine ve yaşamlarına bilinçli şekilde yön vermelerine rehberlik etmektedir.